# جهش نرخ سود بین‌بانکی به ۳۳٫۹۲ درصد؛ از بازتنظیم سیاست پولی تا نگرانی از اثر بر بورس و تولید

> نرخ سود بین‌بانکی در هفته منتهی به ۱۴ آبان ۱۴۰۵ به ۳۳٫۹۲ درصد رسید؛ در حالی که این نرخ در هفته منتهی به ۷ آبان ۲۴ درصد بود. این تغییر از رشد ۹٫۹۲ واحد درصدی نرخ

- نشانی: https://www.mrprx.ir/fa/blog/news-40996feada53e683d172c6d45c74e0819d5ef7c8
- ناشر: MrPRX (https://www.mrprx.ir)
- بخش: تحلیل بازار
- انتشار: 2026-11-08

نرخ سود بین‌بانکی در هفته منتهی به ۱۴ آبان ۱۴۰۵ به ۳۳٫۹۲ درصد رسید؛ در حالی که این نرخ در هفته منتهی به ۷ آبان ۲۴ درصد بود. این تغییر از رشد ۹٫۹۲ واحد درصدی نرخ سود بین‌بانکی حکایت دارد و پس از ۱۰ هفته ثبات در سطح ۲۴ درصد رخ داده است. همچنین گزارش‌ها می‌گویند دالان نرخ سود نیز هم‌زمان جابه‌جا شده و حداقل نرخ توافق بازخرید از ۲۳ به ۳۲ درصد، نرخ اعتبارگیری قاعده‌مند از ۲۴ به ۳۴ درصد و نرخ سپرده‌گذاری قاعده‌مند از ۱۷ به ۲۶ درصد رسیده است.[۴][۵][۶][۷][۸]

در تحلیل این تغییر، حجت‌اله فرزانی، کارشناس پولی و بانکی، گفت بانک مرکزی با این اقدام واقعیت‌های تورمی اقتصاد را بیشتر مورد توجه قرار داده و به‌دنبال انطباق ابزارهای سیاست پولی با شرایط موجود است. او افزود افزایش دامنه نرخ سود بین‌بانکی می‌تواند نرخ بین‌بانکی را به شرایط واقعی بازار نزدیک‌تر کند و نشانه‌ای از حرکت از تثبیت نرخ سود به سمت سیاست‌گذاری فعال‌تر باشد.[۱] فرزانی در عین حال تأکید کرد این سیاست بدون هزینه نیست و می‌تواند هزینه تأمین مالی را بالا ببرد، بر بازار سرمایه اثر منفی بگذارد و بر بنگاه‌های دارای محدودیت نقدینگی فشار وارد کند.[۱]

فرزانی همچنین گفت کنترل تورم تنها با نرخ سود بین‌بانکی ممکن نیست و هماهنگی سیاست‌های پولی، مالی، بودجه‌ای و تجاری لازم است. او به نقش کسری بودجه، ناترازی بانک‌ها، شرایط جنگی، اختلال در تعادل عرضه و تقاضا، محدودیت‌های تجاری و نیز انتظارات تورمی اشاره کرد و گفت اگر دولت برای جبران کسری به استقراض از شبکه بانکی یا منابع بانک مرکزی متوسل شود، اثر سیاست انقباضی تضعیف می‌شود. به گفته او، مدیریت انتظارات تورمی نیز در کنار کنترل نقدینگی ضروری است.[۱]

در گزارش تحلیلی دیگری آمده است که پایین نگه داشتن نرخ بهره در سال‌های گذشته، به‌ویژه در شرایطی که تورم از سال ۱۳۹۷ جهش کرد، به منفی شدن نرخ سود حقیقی و تضعیف کارآیی بازار بین‌بانکی انجامید. این گزارش می‌گوید نرخ ۲۴ درصدی در برابر تورم بالای ۸۰ درصد، مازاد تقاضا در بازار بین‌بانکی ایجاد می‌کرد و هزینه پایین استقراض را به رشد نقدینگی، تخصیص ناکارآمد اعتبار، بنگاه‌داری بانک‌ها و شکل‌گیری بازار سیاه بین‌بانکی پیوند می‌داد. در همین چارچوب، اعلام نرخ ۳۴ درصد برای بازار بین‌بانکی تا حدی به‌منزله شفاف‌کردن بازاری توصیف شده که پیش‌تر نیز با نرخ‌های بالاتر و به‌صورت غیررسمی کار می‌کرده است.[۲][۳]

پویا جبل‌عاملی، اقتصاددان، افزایش کریدور نرخ بهره را اقدامی مثبت ارزیابی کرده، اما گفته است این تغییر هنوز کافی نیست و بانک مرکزی باید در مسیر افزایش بیشتر نرخ‌های کریدور گام بردارد. او تأکید کرده است که اقدام سیاست‌گذار باید بر انتظارات فعالان اقتصادی اثر بگذارد و بهتر است با بیانیه‌ای شفاف درباره دلایل تصمیم و مسیر احتمالی آینده همراه شود. به گفته او، نزدیک بودن نرخ بهره بین‌بانکی به سقف کریدور نشان می‌دهد تقاضا برای منابع همچنان بالاست و می‌توان افزایش مجدد نرخ‌های کریدور را در دستور کار قرار داد.[۲][۳]

جبل‌عاملی همچنین گفت نرخ بهره بین‌بانکی نقطه اتکای سایر نرخ‌های بهره در اقتصاد است، اما تا زمانی که نرخ‌های نهایی در نظام بانکی به‌صورت دستوری تعیین شوند، سازوکار انتقال سیاست پولی کامل نمی‌شود. او آزادسازی نرخ‌های نهایی و کنار گذاشتن مداخلات دستوری در تخصیص اعتبارات را از الزامات اثرگذاری کامل‌تر سیاست پولی دانست و تأکید کرد سیاست‌گذار نباید درباره اینکه منابع بانکی به چه پروژه‌ای تخصیص یابد یا هر پروژه چه میزان تسهیلات دریافت کند، تصمیم‌گیری کند.[۲][۳]

در بخش دیگری از تحلیل‌ها آمده است که افزایش نرخ سود بین‌بانکی می‌تواند به کاهش تقاضای بانک‌ها برای استقراض کوتاه‌مدت، کنترل خلق پول بانکی و بازگشت کارآیی بازار کمک کند، اما اگر ناترازی بانک‌ها و وابستگی دولت به منابع بانکی ادامه یابد، بخشی از اثر انقباضی آن خنثی می‌شود. این تحلیل همچنین می‌گوید بانک مرکزی با افزایش نرخ اعتبارگیری قاعده‌مند، هزینه استفاده بانک‌ها از منابع خود را بالا برده و آنها را به مدیریت محتاطانه‌تر منابع و مصارف سوق می‌دهد.[۴][۸]

در مقابل، بازار سرمایه و برخی صنایع بورسی نیز از این تغییر اثر می‌پذیرند. گزارش‌ها می‌گویند بانک‌های بورسی بسته به اینکه خالص استقراض‌کننده یا خالص اعطا‌کننده منابع باشند، می‌توانند به‌ترتیب با فشار بر سودآوری یا افزایش درآمد مواجه شوند. همچنین صنایع وابسته به تسهیلات بانکی مانند خودروسازی و قطعه‌سازی، انبوه‌سازی، پیمانکاری و تولیدکنندگان نیازمند سرمایه در گردش بالا، در صورت تداوم شرایط جدید ممکن است با فشار نقدینگی بیشتری روبه‌رو شوند؛ در حالی که شرکت‌های کم‌بدهی در صنایع پتروشیمی، فلزی و معدنی احتمالاً آسیب مستقیم کمتری خواهند دید.[۴][۸]

جمع‌بندی گزارش‌های مختلف این است که افزایش نرخ سود بین‌بانکی به ۳۳٫۹۲ درصد را باید نشانه تغییر رویکرد بانک مرکزی در مدیریت بازار پول دانست؛ تغییری که از یک‌سو می‌تواند به مهار رشد نقدینگی و تقویت سیاست ضدتورمی کمک کند و از سوی دیگر، در صورت نبود اصلاحات مکمل در بودجه، بانک‌ها و نرخ‌های بانکی، ممکن است هزینه‌های تازه‌ای برای تولید و بازار سرمایه ایجاد کند.[۱][۲][۳][۴][۵][۸]

## منابع

1. [ایبنا](https://ibena.ir/news/187311/%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%B3%D9%88%D8%AF-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%85) — ایبنا (بانک و بیمه) (2026-11-08)

2. [ایبنا](https://ibena.ir/news/187304/%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%AC-%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%85%D8%A7) — ایبنا (بانک و بیمه) (2026-11-08)

3. [خروج نرخ بهره از کما](https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-100/4306948-%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%AC-%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%85%D8%A7) — دنیای اقتصاد (2026-11-07)

4. [جهش نرخ بهره؛ زنگ خطر برای بورس؟](https://www.sedayebourse.ir/news/558659/%D8%AC%D9%87%D8%B4-%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%B2%D9%86%DA%AF-%D8%AE%D8%B7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%B3) — sedayebourse.ir (2026-11-07)

5. [شوک به بازار پول؛ نرخ سود بین‌بانکی به آستانه ۳۴ درصد رسید](https://www.bourse24.ir/news/371427/%D8%B4%D9%88%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D9%84%D8%9B-%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%B3%D9%88%D8%AF-%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87-%DB%B3%DB%B4-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF) — bourse24.ir (2026-11-07)

6. [جهش نرخ سود بین بانکی / افزایش ۳۳ درصدی نشانه چسیت؟](https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2174005/%D8%AC%D9%87%D8%B4-%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%B3%D9%88%D8%AF-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-33-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%DA%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA) — اقتصاد آنلاین (2026-11-07)

7. [افزایش سود بین‌ بانکی تا محدوده ۳۴ درصدی](https://www.entekhab.ir/fa/news/946886/%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B3%D9%88%D8%AF-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%D9%87-34-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C) — انتخاب (2026-11-07)

8. [چراغ قرمز بانک مرکزی به نقدینگی؛ سود بین‌بانکی 33.92 درصد شد](https://tejaratnews.com/%da%86%d8%b1%d8%a7%d8%ba-%d9%82%d8%b1%d9%85%d8%b2-%d8%a8%d8%a7%d9%86%da%a9-%d9%85%d8%b1%da%a9%d8%b2%db%8c-%d8%a8%d9%87-%d9%86%d9%82%d8%af%db%8c%d9%86%da%af%db%8c%d8%9b-%d8%b3%d9%88%d8%af-%d8%a8%db%8c) — tejaratnews.com (2026-11-07)

---

این مطلب صرفاً آموزشی است و توصیهٔ سرمایه‌گذاری یا تأمین مالی محسوب نمی‌شود.